ÖZET:
Türk Gıda Kodeksi Yumurta Tebliği’nde yapılan değişiklik, Resmî Gazete’de yayımlandı.“Son Tüketim Tarihi” ifadesi yerine “Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi” tanımı getirildi.4 gün içinde paketlenmeyen yumurtalar “ekstra taze” olarak satılamayacak.Etiketlerin sadeleştirilmesi ve tanımların netleştirilmesiyle hem üretici hem de tüketici için daha şeffaf ve güvenilir bir uygulama hayata geçti.
Türkiye’de gıda güvenliği ve kalitesi, hem tüketicilerin sağlığı hem de sektörün sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşıyor. Bu kapsamda, Türk Gıda Kodeksi Yumurta Tebliği’nde yapılan son değişiklikler, yumurta üretiminden pazarlamasına kadar birçok alanda yeni düzenlemeler getirerek, sektörde ve tüketici alışkanlıklarında önemli dönüşümlere yol açacak potansiyel taşıyor. Bu köşe yazımızda, tebliğde yapılan başlıca değişiklikleri detaylı bir şekilde inceleyecek, bunların tüketici ve sektör açısından ne gibi etkileri olacağını değerlendireceğiz.
Türk Gıda Kodeksi Yumurta Tebliği: Değişen Kurallar, Dönüşen Sektör ve Tüketici:
Yumurta, dünya genelinde ve Türkiye’de en temel protein kaynaklarından biri. Kolay ulaşılabilirliği, besleyici değeri ve mutfaklardaki çok yönlü kullanımıyla sofralarımızın vazgeçilmezi. Ancak bu denli yaygın tüketilen bir ürünün güvenliği ve kalitesi, her zaman titizlikle denetlenmeyi gerektiriyor. Yumurta sektöründe regülasyonların temel amacı; tüketici sağlığını korumak, adil rekabet ortamı sağlamak ve ürün kalitesini standart hale getirmektir. Türkiye’de yumurta sektörüne yönelik ilk kapsamlı düzenlemeler, Avrupa Birliği normlarına uyum süreciyle birlikte hız kazandı. Geçmiş tebliğler, yumurtaların sınıflandırılması, etiketlenmesi, depolanması ve pazarlanması gibi konularda belirli standartlar getirmişti. Ancak değişen üretim teknolojileri, tüketici beklentileri ve uluslararası ticaretteki dinamikler, mevcut düzenlemelerin gözden geçirilmesini zorunlu kıldı. İşte bu noktada, Türk Gıda Kodeksi Yumurta Tebliği’nde yapılan son revizyonlar devreye giriyor. Bu değişiklikler, sadece mevcut durumun iyileştirilmesi değil, aynı zamanda geleceğe dönük bir perspektifle sektörün dönüştürülmesi amacını taşıyor.
Son Yumurta Tebliğinde Öne Çıkan Başlıca Değişiklikler
Türk Gıda Kodeksi Yumurta Tebliği’nde yapılan son değişiklikler, birkaç temel başlık altında toplanabilir. Bu değişiklikler, önceki tebliğlerdeki eksiklikleri gidermenin yanı sıra, uluslararası standartlara daha fazla uyum sağlamayı ve tüketicinin daha bilinçli seçim yapmasına olanak tanımayı hedefliyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın, “Türk Gıda Kodeksi Yumurta Tebliği’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ”iResmiGazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Buna göre, Avrupa Birliği (AB) mevzuatında yapılan değişiklikler ve ülkenin gereklilikleri doğrultusunda Tebliğ’de değişikliğe gidildi. Değişiklikle yumurta israfının önlenmesi amacıyla önemli düzenlemeler yapılmıştır. Sofralık yumurtanın raf ömrü için var olan “son tüketim tarihi” ibaresi, “tavsiye edilen tüketim tarihi” olarak değiştirilmiştir.
Tebliğin en önemli değişikliklerinden biri, yumurtaların kalite ve ağırlık bazında daha detaylı sınıflandırılması. Daha önce de var olan A ve B sınıfı yumurta ayrımının yanı sıra, her iki sınıflandırma için de alt gruplar belirlenmiş durumda. Özellikle A sınıfı yumurtalar için “Ekstra Taze” tanımının yeniden düzenlenmesi dikkat çekici olmuştur. “Ekstra Taze” yumurta ibaresi, yumurtanın üretim tarihinden itibaren belirli bir sürenin geçmediğini ve belirli kalite kriterlerini karşıladığını göstermektedir. Bu, özellikle premium ürün arayan tüketiciler için önemli bir kriter haline gelecektir. Ağırlık bazında ise L, M, S gibi mevcut kategoriler korunurken, kalite/gramaj/kusur toleransları güncellenmiştir.
Yeni Tanım: Hava Boşluğu
Ekstra taze yumurtalar için kritik bir parametre olan “hava boşluğu” artık resmi tanımlar arasında yer alacak. Yumurtanın küt kısmındaki bu boşluk, tazeliğin belirlenmesinde önemli bir kriter anlamına geliyor.Tebliğ’deki “Yumurta ürünü” tanımı, AB mevzuatı ile uyumlu hale getirildi. Yumurtanın tazeliğini belirlemeye yönelik kullanılan “hava boşluğu”na ilişkin tanım, Tebliğ’e eklendi.
B Sınıfı Yumurtaya Net Gönderim Şartı
Üreticiler, “B sınıfı yumurta sadece gıda sanayiine gönderilir ve kullanılır” ifadesiyle, bu sınıf yumurtaların doğrudan tüketiciye sunmayacak.Yumurta ürünleri üretimine gönderilen yumurtanın, yumurta ürünleri üretecek onaylı gıda işletmeleri dışındaki perakende işletmelere insan tüketim amaçlı gönderilmesini engellemek için Tebliğ’de yer alan “B sınıfı yumurta gıda sanayisinde kullanılır” hükmü, daha açık ve net olacak şekilde “B sınıfı yumurta gıda sanayisine gönderilir ve kullanılır” şeklinde değiştirildi. Bu durumun orta ve uzun vadede yumurta işleme sanayiinde yansımalarının olması beklenmektedir.
Etiketleme ve Tüketim Tarihi Değişiyor
“Son tüketim tarihi” yerine “tavsiye edilen tüketim tarihi” ifadesi geldi. Hem A hem de B sınıfı yumurtalarda bu değişiklik geçerli olacak. Bu değişiklik, üreticilerin yumurtalar üzerindeki esnekliklerini ve raf ömrü yönetimlerini doğrudan etkileyebilir hale gelmiştir. Böylelikle raf ömrü takibi sektörden tüketiciye aktarılmış olmaktadır.
A Sınıfı Yumurtalarda Raf Ömrü Arttırıldı
Üreticiler; A sınıfı yumurtaları yumurtlama tarihinden itibaren en fazla 28 gün içinde tüketiciye ulaştıracak. Bakanlık, bu tarihten sonra yumurtaların piyasada bulunmasını yasaklayacak.Sofralık yumurtanın, yumurtalama tarihinden itibaren tüketiciye ulaştırılma süresi 21 günden, 28 güne çıkarıldı. Yumurta, yumurtlama tarihinden itibaren 28 günden sonra sofralık olarak piyasaya arz edilemeyecek. Ekstra taze olarak satışa sunulan sofralık yumurtaların, yumurtlamadan sonraki 4 gün içinde sınıflandırılması, işaretlenmesi ve paketlenmesi zorunlu hale getirildi.
İşaretlenmeyen Yumurtaya Ceza
Üreticiler, yumurtlamadan sonraki 10 gün içinde işaretlemeyen A sınıfı yumurtaları artık B sınıfı olarak kabul edecek. Bu değişiklik, üreticiler için zaman yönetiminin ne kadar kritik hale geldiğini gösteriyor.Yumurtlamadan sonraki 10 gün içinde sınıflandırılmayan, işaretlenmeyen ve paketlenmeyen sofralık yumurtalar, bu amaçla piyasaya arz edilmeyecek ancak yumurta ürünleri üretiminde değerlendirilecek. Bu durumun sektörel açıdan özellikle uzun bayram tatilini takip eden saha denetimlerde olumsuz etkisinin yansıması beklenmektedir.
Kalite Kusurunda Toplam Tolerans Sınırı Getirildi
Tebliğe göre, paketleme öncesinde kalite kusuru bulunan yumurtaların oranı %5’i, pazarlama ve satış aşamasında ise %7’yi aşarsa, Bakanlık bu yumurtaları mevzuata aykırı kabul edecek. Yeni tolerans tanımlamasının belirsizlikleri gidermesi açısından önemli olduğu değerlendirilmektedir.
Avrupa Birliği Mevzuatıyla Tam Uyum
Yeni Tebliğ, AB’nin 2023 yılında yürürlüğe koyduğu yönetmeliklerle uyumlu hale getiriliyor. Bu durum, özellikle ihracat yapan firmalar için büyük avantaj sağlayacak. Ancak halen AB Yumurta ve Yumurta Ürünleri Mevzuatı ile Türk Gıda Kodeksi Yumurta Tebliğinin uyumu ve eşgüdümlü hale getirilmesi için yapılması gereken birçok çalışma bulunmaktadır. Örneğin; sektörde var olan ileri işlenmiş yumurta ürünleri, omlet, scramble yumurta ve fonksiyonel yumurta ürünleri ve işleme prosesleri ile nihai ürün kalite standartlarının tebliğde yer alaması ve ilgili tolerans değerlerinin belirlenmesi gerekmektedir. Tebliğde yer alan “freerange (açık dolaşıma erişim) yetiştiricilik” ifadesi, tüketici ve gıda işletmecileri için daha anlaşılır olması açısından, “açık dolaşım alanına erişim (freerange) yetiştiricilik” şeklinde düzenlendi.Mevcut işletmelerin, yeni düzenlemelere uyum sağlaması için 31 Aralık 2025’e kadar geçiş süresi verildi. Bakanlık, güvenilir gıda arzının temini için Türk Gıda Kodeksi kapsamında mevzuat çalışmalarına kararlıkla devam edeceğini bildirdi.
Sonuç olarak yapılan düzenleme ile piyasada yumurta israfının önlenmesine yönelik sonuçlarının orta vadede görülmesi beklenmektedir.
Comment here